مقالات

درمان انواع اسکار و جای جوش

درمان اسکار و جای جوش

اِسکار (Scar) به رد و جای باقی مانده از هر گونه زخم و آسیب پوستی که پس از التیام زخم یا جوش به جا می‌ماند می‌گویند. بدن طی پروسه‌ی التیام، با تکثیر سلول‌های پوستی و تولید کلاژن و سایر المان‌های ماتریکس برون سلولی پوست (مانند برخی پلی‌ساکاریدها) سعی در پر کردن فاصله‌ی به وجود آمده در میان بافت که در اثر زخم ایجاد شده دارد. اما چرا بافت ترمیم شده از لحاظ ظاهر با بافت پوست تفاوت دارد؟ چرا برخی اسکارها تبدیل به کلویید می‌شوند؟ بهترین راه درمان اسکارها چیست؟ تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.

درمان اسکار و جای جوش

درمان اسکار و جای جوش

آسیب پوستی:

پوست بزرگترین اندام بدن و اولین خط دفاعی بدن در برابر عوامل بیرونی است. پوست مانند یک سپر، اعضای داخلی را از عوامل بیماری‌زا نظیر باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و نیز از آسیب‌های مکانیکی مانند ضربه، سوختگی و بریدگی محافظت می‌کند.

بنابراین هر آسیبی به سطح پوست که منجر به ایجاد زخم شود، با پاسخ سریع بدن همراه خواهد بود. ضربه‌ی شدید، بریدگی و سوختگی می‌توانند به بافت پوست آسیب برسانند. وقتی سلول‌های سطح پوست دچار آسیب می‌شوند، طی فرآیندهای شیمیایی و مواد آزاد شده از سلول‌های آسیب دیده، پروسه‌ی التیام آغاز می‌شود.

ابتدا پلاکت‌های خون روی زخم را می‌پوشانند و با ایجاد یک لایه‌ی لخته شده، خونریزی را متوقف کرده از ورود میکروب‌ها و پاتوژن‌ها جلوگیری می‌کنند. با افزایش گردش خون در ناحیه‌ی آسیب دیده، گلبول‌های سفید به تعداد زیاد در آن ناحیه حضور پیدا می‌کنند و با ترشح پادتن یا فاگوسیتوز عوامل بیگانه را حذف می‌کنند. در این خصوص، گفتنی است که فاگوسیت‌ها سریع‌تر از لنفوسیت‌ها به محل زخم می‌رسند. گلبول‌های سفید از طریق مواد شیمیایی

ترشح شده از سلول‌های آسیب دیده‌ی پوست به ناحیه‌ی آسیب دیده جذب می‌شوند.

در ادامه‌ی این فرآیند، سلول‌های سطح پوست نظیر کراتینوسیت‌ها با سرعت بیشتری تکثیر می‌شوند تا هر چه سریعتر شکاف به وجود آمده را پوشش دهند. سلول‌های عمقی‌تر مثل فیبروبلاست‌ها نیز در این قسمت حضور پیدا می‌کنند تا با تولید کلاژن و الاستین اسکلت پوستی را بازسازی کنند. حاصل این بازسازی اسکار یا همان رد به جای مانده از زخم است.

نمونه اسکار

نمونه اسکار

چرا بافت ترمیم شده با بافت عادی پوست تفاوت دارد؟

احتمالا تا الان از خود پرسیده‌اید که چرا پوست خودش را مثل سابق ترمیم نمی‌کند و بافت ترمیم شده با بافت معمول پوست تفاوت دارد؟ دلیل آن پاسخ غریزی و هوشمندانه‌ی بدن به آسیب‌های پوستی است. در ادامه این روند را توضیح خواهیم داد؛

بافت کلاژن در درم پیچیده و به هم تنیده است. اما ساخت این بافت به هم تنیده زمان می‌برد. این در حالی است که بدن سعی دارد در سریع‌ترین زمان ممکن آسیب را ترمیم کند. این امر موجب می‌شود فیبروبلاست‌ها به جای بافت در هم تنیده‌ی عادی که در لایه‌ی درم پوست وجود دارد، کلاژن را به صورت رشته‌های موازی می‌سازد. همانطور که می‌دانید کلاژن سازنده‌ی اسکلت اصلی پوست است. تغییر در این اسکلت موجب تغییر در بافت و ظاهر پوست می‌شود (برای اطلاعات بیشتر در مورد کلاژن کلیک کنید). به همین دلیل اسکارها ظاهری متفاوت از بافت اصلی پوست دارند اما به مرور که فیبروبلاست‌ها زمان بیشتری برای ایجاد بافت در هم تنیده‌ی کلاژن به دست می‌آورند، این تفاوت کمتر و محوتر می‌شود و در موارد سطحی و بریدگی‌های معمول پس از مدتی کاملا رفع می‌شوند.

کلاژن در بافت عادی پوست

کلاژن در بافت عادی پوست

چرا جای جوش و سوختگی دیرتر ترمیم می‌شوند و یا ترمیم نمی‌شوند؟

ابتدا باید بدانید که موارد بسیار شدید آکنه و جوش منجر به اسکار می‌شوند. کیست‌ها با احتمال بسیار بالایی اسکار به جا می‌گذارند اما ندول‌ها نیز پتانسیل ایجاد این عارضه را دارند.

ندول:

ندول نوعی شدید از آکنه است که در عمق پوست اتفاق میفتد. ندول‌ها معمولا با عامل باکتریایی به نام کوتیباکتریا تشدید می‌شوند. این عامل موجب ایجاد التهاب، عفونت و درد می‌شود. ندول‌ها ممکن است تا ۱ هفته در بدن باقی بمانند و چنانچه عفونت شدیدی داشته باشند، بدون شروع مراحل درمان اسکار به جای می‌گذارند.

کیست:

کیست شدیدترین نوع آکنه است. در این نوع از آکنه، فولیکول مو مملو از ترکیب سبوم، گلبول‌های سفید، باکتری‌های بی‌هوازی و سلول‌های شاخی پوست می‌شود. کیست‌ها از ندول‌ها عمیق‌تر هستند. این نوع آکنه بسیار دردناک است و نیاز به مراقبت‌های ویژه‌ی پزشکی دارد.

عوارض:

این سبک از آکنه‌ها و عوارض پوستی که با عفونت همراه هستند سبب از بین رفتن فولیکول، بافت پوششی پوست، غدد تعریق و رگ‌های خونی می‌شوند. از بین رفتن رگ‌های خونی و محاصره شدن باقی‌مانده‌ی آن‌ها با بافت اسکار مانع از پیشروی مجدد این رگ‌ها می‌شوند. نبود غدد عرق نیز باعث کاهش شدید رطوبت در ناحیه‌ی آسیب دیده می‌شود. این آسیب‌ها، آسیب‌های برگشت‌ناپذیر محسوب می‌شوند به همین دلیل در چنین مواردی، مشابه موارد سوختگی، ترمیم بافت پوست به درستی صورت نمی‌گیرد.

مقایسه ندول و کیست

مقایسه ندول و کیست

کلویید چیست؟

در مواردی خاص به ویژه در پوست‌های خشک، تکثیر سلول‌های سطح پوست و کلاژن، کمی فراتر از حد لازم انجام می‌شود. این مورد باعث ایجاد برآمدگی‌های خوش‌خیمی به نام کلویید (Keloids) روی پوست می‌شوند. دلیل اصلی اختلال در میزان تگثیر سلول‌های بافت کلویید دقیقا مشخص نیست اما دانشمندان عوامل وراثت و عواملی نظیر داشتن پوست خشک، رنگ پوست تیره و سن زیر ۳۰ سال را در به وجود آمدن کلویید موثر می‌دانند. کلوییدها تبدیل به سرطان نمی‌شوند و واگیردار نیستند.

نمونه کلویید

نمونه کلویید

آیا اسکار درمان می‌شود؟

پیش‌تر گفتیم که اسکارها غالبا به خودی خود درمان می‌شوند اما چنانچه به بافت پوست آسیب جدی رسیده باشد و محل آسیب در لایه‌های عمیق  پوست باشد، اسکار ترمیم نمی‌شود و باید برای درمان آن از راهکارهای پزشکی و کازمتیک استفاده کرد.

روش‌های درمان اسکار:

طیف وسیعی از درمان‌ها برای درمان انواع اسکار مانند جای جوش، کلویید و… در دسترس هستند. افراد می‌بایست نوع اسکار خود را نزد متخصص به درستی تشخیص داده و درمان مناسب را آغاز کنند. روش‌های درمان اسکار عبارتند از:

  • لیزر
  • کرایوتراپی
  • جراحی
  • نیدلینگ
  • استروئید
  • فیلر
  • سابسیژن
  • کاموفلاژ

گفتنی است که کاموفلاژ درمان قطعی نیست و صرفا پوشاندن اسکار با مواد آرایشی محسوب می‌شود.

لیزر:

لیزرتراپی برای اولین بار در سال ۱۹۷۸ برای درمان اسکار استفاده شد. ابتدا از لیزر برای درمان کلویید و هایپرتروفیک اسکار استفاده شد و از موج ممتد آرگون استفاده شد. با اینکه نتایج در ظاهر خوب و امیدوارکننده بود، در امتداد زمان، این روش و این نوع لیزر نتایج ضعیف (برگشت اسکار) و عوارض جانبی فراوانی از خود نشان دادند. پس از آن تصمیم گرفته شد از جایگزین‌هایی نظیر لیزر کربوکسی (موج ممتد دی اکسید کربن ۱۰۶۰۰ نانومتر) استفاده شود. این روش در اوایل دهه‌ی ۱۹۸۰ معرفی شد. اما لیزر کربوکسی بسیار ضعیف بود و توانایی درمان اسکارهای شدیدتر نظیر کلویید را نداشت. امروزه از فتوترمولیز فرکشنال استفاده می‌شود. این روش عوارض جانبی بسیار محدودی دارد و با تحریک فاکتورهای طبیعی بدن، موجب تخریب و بازسازی مجدد بافت اسکار می‌شود. این روش برای جای جوش و کلویید بسیار کارآمد است.

کرایوتراپی:

در این روش از نیتروژن مایع برای منجمد کردن بافت کلویید استفاده می‌شود. انجماد باعث قطع جریان خون و در نتیجه مرگ بافت می‌شود. این عمل باعث مسطح شدن کلویید و جلوگیری از رشد آن می‌شود. این درمان عارضه‌ی جانبی ندارد اما امکان دارد رنگ پوست در ناحیه‌ی درمان روشن‌تر شود.

نیتروژن مایع

نیتروژن مایع

فیلر:

فیلرهای پوستی می‌توانند درمان مناسبی برای اسکارهای فرورفته مانند جای جوش هستند. اما دو ایراد بزرگ استفاده از فیلر برای جای جوش این است که هزینه‌ی زیادی دارند و درمان موقت هستند.

سابسیژن:

در این روش با استفاده از نیدل، اتصال لایه‌ی رویی پوست با کلاژن‌های اسکار لایه‌های عمیق‌تر را از بین می‌برد. این مکانیزم باعث از بین رفتن اسکارهای فرورفته مانند جای جوش می‌شود.

میکرونیدلینگ:

میکرونیدلینگ بهترین درمان برای جای جوش است. فرورفتگی‌های حاصل از جای جوش به دلیل تخریب غدد و عروق خونی و لنفی هستند. میکرونیدلینگ با تخریب گسترده‌ی بافت پوست مکانیزم ترمیم را تحریک می‌کند. کلاژن سازی، تحریک و تسریع جایگزینی سلولی و تخریب بافت شاخی سطح پوست از مزایای میکرونیدلینگ است. شما می‌توانید با استفاده از کوکتل‌های مکمل میکرونیدلینگ عملکرد این درمان را بهبود ببخشید. برای درمان اسکار و جای جوش از کوکتل‌های دارای فاکتورهای رشد مانند EGF وFGF استفاده کنید. پیشنهاد ما به شما کوکتل مزوماتریکس فیوژن و کوکتل اسکار و سوختگی ژنوسیس است.

میکرونیدلینگ

میکرونیدلینگ

میکرونیدلینگ در صورت انجام مراقبت‌های ویژه‌ی پس از درمان، عوارض جانبی ندارد. اما اگر این مراقبت‌ها به درستی صورت نگیرد، می‌تواند باعث ایجاد لک و حتی اسکار‌های جدید شود.

در ادامه می‌توانید ویدیوی میکرونیدلینگ را از صفحه یوتوب رابوطب تماشا کنید.

استروئید:

استروئیدها درمان قطعی و کامل اسکار نیستند اما می‌توانند تا حد زیادی ظاهر اسکار را بهبود ببخشند. تزریق استروئید طی چند مرحله‌ی درمانی به مسطح شدن و نیز کوچک شدن اسکار می‌انجامد.

کاموفلاژ:

در لغت به معنای پوشش است و همانطور که گفته شد درمان نیست. در این روش از مواد رنگدانه دار برای محو کردن اسکار استفاده می‌شود.

سایر موارد:

برای جلوگیری از بروز اسکار، به خوبی از پوست خود مراقبت کنید و در صورت ایجاد زخم، به خوبی از آن مراقبت کنید. ویتامین E، آبرسان‌ها و ضدآفتاب به شما در مراقبت از پوستتان کمک ویژه‌ای خواهند کرد.

بازگشت به لیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *