چکیده

پیری پوست یکی از پدیده های چند عاملی است که طی آن تغییرات ذاتی ناشی از پیری با تاثیرات ناشی از مواجهه با برخی عوامل مزمن شامل پرتوی فرابنفش به شکل سینرژیستی یا هم نیروزادی با هم ترکیب شده و منجر به از بین رفتن ضخامت و حالت کشسانی پوستی و بروز چین و چروک می شوند. در حال حاضر برای درمان پیری پوست توجه همگان به سمت طیف وسیع درمان های غیرساینده[1] معطوف شده است که از این روش درمانی دارای حداقل زمان نقاهت و حداقل عوارض جانبی برای جوانسازی پوست استفاده می شود. با توجه به افزایش تقاضا برای جوانسازی پوست به روش غیر تهاجمی، روش های متعددی برای ایجاد تغییرات مطلوب در پوست معرفی شده است که در این فرآیندها از فتومدولاسیون[2]، فتوترمولیز گزینشی یا تخریب بوسیله گرمای نور، فتوترمولیز فراکشنال[3]، امواج رادیویی، سینرژی الکتریکی-نوری[4]، پرکننده های تزریقی[5]، نوروتوکسین ها یا سموم عصبی[6]، سوزن درمانی پوست[7] و جوانسازی زیستی بدون آسیب به ساختار پوست جهت تحریک تولید کلاژن و جوانسازی پوست استفاده می شود که در عین حال انسجام و بافت پوست به همان صورت باقی می ماند.

مقدمه

پوست علاوه بر این که بزرگ ترین اندام بدن انسان است تنها عضوی از بدن انسان است که همواره در معرض محیط پیرامون قرار داشته و با محیط تعامل نموده و تغییرات ناشی از سن و شرایط سلامتی بدن از طریق آن نمود می یابد (1).

با توجه به پیشرفت قابل توجه در فرایند جلوگیری و وارونه سازی نشانه های مشهود پیری، درک مکانیسم های پیری پوست از اهمیت فزاینده‌ای برخوردار شده است. با این حال در رابطه با فرآیند پیری و اینکه چرا با افزایش سن ظاهر هر فردی تغییر می کند عوامل ناشناخته ای وجود دارد (2). پیری پوست از طریق پیری ذاتی (زیستی) و پیری بیرونی (محیطی) بروز می یابد؛ این دو عامل وابسته به هم بوده و در نهایت به یک مسیر مشترک منتهی می‌شوند (3). کیفیت پوست عمیقا تحت تأثیر پیری و افزایش سن قرار دارد و با پیر شدن پوست، حالت زبرتر، شل تر یافته و پر از چین و چروک می شود و تغییراتی همچون اتساع مویرگ ها و تشکیل لکه های پوستی مشاهده می شود (1،4،5).

قدیمی‌ترین مصداق پوستی که در اثر نور خورشید آسیب دیده است حالت آفتاب سوختگی یا سولارالاستوز است که طی آن مواد الاستوزی در لایه پاپیلاری و میانی پوست تجمع می یابند. بدین ترتیب، پیرپوستی در اثر نور خورشید منجر به کاهش تدریجی محتوای کلاژنی پوست می شود (6). افزون بر این شبکات کلاژنی در اثر کاهش سنتز کلاژن و افزایش تجزیه آن شکل و نظم خود را از دست داده و مختل می شوند (8).

جوان‌سازی پوست علاوه بر اینکه نوعی هنر است یک علم در حال پیشرفت نیز می‌باشد. در حال حاضر بیماران به صورت مداوم به پزشک مراجعه می‌کنند تا اطلاعاتی در مورد بهبود نشانه‌های پیری صورت به دست آورند؛ وظیفه پزشک این است که بر اساس سن بیمار، نیازها و ملاحظات جسمانی، گستره و محل آسیب و اهداف زیبایی شناختی بهترین مداخله را انتخاب نماید (9،10). برای اینکه صورت ظاهر جوان‌تری به دست آورد از رویکردهای درمانی مختلفی در طول چندین سال استفاده می‌شود. با این حال با توجه به اینکه هر فرد ویژگی‌های منحصر به فردی دارد تنها یک روش برای همه عالی و مناسب نیست (11). بنابراین برای انتخاب بهترین درمان، بهتر است بین چین و چروک ناشی از کاهش کلاژن در پوست، چین های ناشی از از بین رفتن چربی، چروک های اضافی ناشی از کشش گرانشی[8] و در نهایت چیم و چروک ناشی از حرکت افراطی عضلات صورت تمایز قائل شویم (12).

به منظور تسهیل آموزش بیمار گزینه‌های درمانی مرتبط با این تغییرات باید به شکل 5 طبقه موسوم به 5R معرفی شوند: درپینگ دوباره[9] (پوشش پوست)، لایه برداری پوست[10]، نگهداری[11] ، ریلکسیشن و پرسازی دوباره[12] جهت جوانسازی پوست: پوشش دوباره پوست و لیفتینگ بافت های اضافی به روش جراحی، لایه برداری پیرپوستی ناشی از نور خورشید با تکنولوژی های سایشی یا غیر سایشی به صورت فیزیکی، شیمیایی یا مکانیکی؛ نگهداری با محصولات مراقبت از پوست؛ ریلکسیشن چین و چروک پوست که در اثر کارکرد بیشینه عضلات صورت ایجاد شده اند با سموم عصبی و در نهایت پرسازی بافت های زیر جلدی از بین رفته با ترمیم و احیای حجم 3 بعد